Ukrayna tarımı ve yatırım imkanları hakkında özel söyleşi (2. Bölüm)

tahilihracatihaberi 300x202 Ukrayna tarımı ve yatırım imkanları hakkında özel söyleşi (2. Bölüm)

Söyleşinin bu bölümünde ağırlıklı konular Ukrayna – Türkiye tarım ilişkileri, yabancı ülke vatandaşları ve tarım arazileri, devlet teşvikleri ve yasal düzenlemeler

F. Serkan Bağ

Hükümetin üretimini arttırmak istediği özel ürün grupları var mı?

Ali Bulut:

Dünyada günden güne gelişen alternatif enerji kaynakları arayışı içerisinde bio-dizel üretiminin önümüzdeki yıllarda daha da önem kazanacak olması ve hammadde olarak ihtiyaç duyulan yağlı tohumlara olan talebin artması, topraklarının bu ürünlerin tarımına çok uygun olan Ukrayna’yı yağlı tohum üretimine yönlendirmekte ve hükümette bu konuda çalışmalarını yoğunlaştırmaktadır. Ancak, gerekli yasal altyapının henüz hazır olmaması sektörün gelişim ivmesini şimdilik engellemektedir.

Özellikle, AB ülkelerinin büyük talep gösterdiği kanola bu ürünlerin başında gelmektedir.

tarım 7 150x150 Ukrayna tarımı ve yatırım imkanları hakkında özel söyleşi (2. Bölüm)Bu yılki kanola rekoltesinin 1,5 milyon tonu geçtiği ülkede verim artışı ile üretimin arttırılması planlanmakta.Diğer bir ürün olan soya ise ülke tarımında yaygın olarak 10 yıldır yerini almakta ve yeni tohum çeşitleri ile verim artışına gidilmektedir.

Uzak Doğu Asya ülkelerinin, yani yoğun nüfusun bulunduğu bölgelerde bezelye başta olmak üzere bakliyat ürünlerine olan talebin artması, Ukrayna hükümetini bu konuda çalışmalara sevk etmiştir. Ukrayna’nın milli yemek kültüründe önemli yer tutan grechkanın (kara buğday) üretiminde son yıllarda düşüş gözlenmiş ve hatta bu ürün Çin’den ithal edilmiştir. Bu sebeple, artık bakliyat üretimi ülkenin tarım politikalarında önemli yer almaktadır.

un2 Ukrayna tarımı ve yatırım imkanları hakkında özel söyleşi (2. Bölüm)Yıllık buğday üretiminin ancak %40’ını değirmenlik buğday ve geri kalanını yemlik buğday olarak biçen ülkede değirmenlik, buğday payının üretimdeki payını arttırmak için yoğun çalışmalar devam etmektedir.

Ayrıca, sebze, meyve üretiminin arttırılması ve bahçecilik de hükümetin üzerinde durduğu konulardan biridir. Ukrayna’nın Çukurova’sı olarak tanımlanabilecek ülkenin güney bölgesinde bu sektorde son yıllarda ciddi hareketlilik gözlenmektedir.

F.Serkan Bağ:

Hükümet üreticiye genel olarak ne tür teşvikler sağlıyor?

Ali Bulut:

Kağıt üzerinde çeşitli teşvikler bulunmakla beraber bunların uygulanabilirliği  maalesef genelde pek mümkün olmuyor.

Örnek olarak mazot ve gübrede destek olmasına rağmen fiiliyatta bu destekten sadece coğrafi avantajı olan çiftçilerin faydalanması mümkün olmakta.

Piyasa fiyatının yaklaşık %20 altına satılan mazotu çiftçi Rusya sınırı yakınındaki vagon teslimat deposundan kendisi teslim almak zorunda.

Nakliye fiyatını eklediğiniz zaman bu teşvikten sadece bu teslimat istasyonuna yakın çok sınırlı sayıdaki çiftçinin faydalanması mümkün oluyor ve ülke geneline maalesef yayılamıyor.

Geçtiğimiz aylarda uygulamaya konulan yeni vergi kanununda tahıl ihracatından kaynaklanan KDV iadesini kolaylaştırmak ve ihracatçi ile uretici arasindaki komisyoncu tüccar sayısını azaltmayı hedefleyen yeni bir uygulamaya başlandı. Böylece aradaki komisyoncu kar’ının bir kısmının çiftçiye aktarılması hedefleniyor.

Yabancı ülke vatandaşlarının Ukrayna’da tarım üreticisi olması için ne tür prosedürlerden geçmeleri gerekiyor.

Bu amaçla kurulacak sirketin özel bir izin almasına veya yerli firmaların izlediğinden farklı bir yol izlemesine gerek yok.

Tarim arazilerinin satışı mümkün olmadiği için faaliyet gösterecekleri arazileri devletten kiralayabilirler yada kullanma hakkını üzerinde bulunduran köylülerin bu haklarını belli bir süreliğine kullanabilirler.

Ancak, son günlerde tarim arazilerinin satışını yasaklayan moratoryumun yakın bir süre içerisinde kaldırılacağı konuşuluyor.

Arazilerin sadece Ukrayna vatandaşlarına satılabileceği, her şahsın kendi adına sınırlı miktarda arazi satın alabilecegi ve bazı ticari kriterleri yerine getirmesi gerekiyor.

Konu ile ilgili bilgilerimiz bu aşamada sadece söylentiden ibaret.

Sektörde yatırım yapacak yabancıların bu konuyu çok detaylı inceledikten sonra projelerini tekrar gözden geçirmelerini tavsiye ediyorum. Aksi takdirde ekim yaptıklaıi arazileri bir anda kaybedebilirler ve maalesef hukuki olarak da herhangi bir hak iddia edemez duruma düşebilirler.

tarım 2 300x213 Ukrayna tarımı ve yatırım imkanları hakkında özel söyleşi (2. Bölüm)Hukuki şartlarin yerine getirilmesi ve ticari kolaylık sağlanması amacı ile güvenilir yerel bir ortak ile sektörde iş yapmak her zaman için avantajlıdır. Ancak, sektörde hukuki altyapının henüz tam olarak uygulanabiliyor olmaması ve ülkenin kendine has yerel bazı ticari kurallarının olması sebebi ile ilerleyen günlerde yabancı yatırımcının anlamasının güç olacağı ve yerel ortagın art niyetinin olmadığı bazı ticari sıkıntılar ortaya çıkabilir. Bu sebeple, başarı için yerel ve yabancı ortak arasında tam bir güvenin olması gerekmektedir.

Seracılık, bahçecilik gibi konularda faaliyet göstermek için çok büyük miktarlarda araziye ihtiyac olmadığı için tarım arazisi vasfında olmayan mevcut özel mülkiyetli uygun arazilerin satın alınmasında ve üzerinde faaliyet gösterilmesinde herhangi bir sıkıntı bulunmamaktadır.

Yabancı yatırımcının tarım teknolojisi modernizasyonu amaçlı ve yatırım kapsamında ithal edeceği makine-ekipman KDV’den ve bazı vergilerden muaftır.

İthalat tarihinden itibaren üc sene içerisinde bu mallar iç piyasada satılmak istenir ise muaf olunan miktar devlete ödenmek zorundadır.

F. Serkan Bağ

Ukrayna’da GDO yönetmeliği Türkiye’deki gibi sert mi?  Özellikle Ukrayna üretimi GDO’lu mısır ve soya sıklıkla Türk gümrüklerine takılıyor bu konuda neler söylemek istersiniz?

Ali Bulut:

Az önce bahsettiğim gibi ülkede verimi arttırma çalışmaları sırasında maalesef GDO konusu cok fazla dikkate alınmamakta.

Ve yine maalesef ki ülkede yetiştirilen mısır, soya ve aycekirdeğinin önemli bir kısmı GDO’ludur.

gdo misir 300x206 Ukrayna tarımı ve yatırım imkanları hakkında özel söyleşi (2. Bölüm)Ancak, GDO’nun ne kadar  normlar içerisinde olduğu veya olmadığı  konusunda kesin bir rakam veremiyorum.

Kiev, Odesa gibi bir kaç şehirde bulunan üniversiteler bünyesinde GDO’suz ürün tarımını hedefleyen tohumculuk çalışmaları devam etmektedir.

Ancak, verimlilik, dayanıklılık ve karlılıkları karşılaştırıldığında bu tohumların GDO’lu tohumlarla şimdilik rekabet etmesi pek mumkun gözükmüyor.

Burada bir yanlış anlamayı düzeltmek isterim.

Ukrayna’da kullanılan tohumlar Avrupa, Arjantin, Brezilya veya Amerika’da kullanılan tohumlardan farklı tohumlar değiller.

Bu sebeple, Türk gumruklerinde takilan mallarin adi gecen bu diger ulke orijinli urunlerden daha fazla oranda GDO icerdigi dusunulmemeli. Bahsettiğiniz olumsuz imaj gümrüğe takılan malların Ukrayna orijinli olmasindan kaynaklanmaktadır.

İhracatçı ülke olmasi sebebi ile GDO kontrolunun cok sıkı olduğunu söyleyemeyiz.

Bu durumun sadece dış ticarette değil iç piyasada gıda seköründe de geçerli olduğunu ifade etmeliyim.

F. Serkan Bağ

Tarım ürünü ihracatında bazı gümrük oranlarında iki hafta önce değişiklik yapıldı. Yılbaşında yürürlüğe girecek düzenlemeler ihracatçıyı nasıl etkileyecek?

Ali Bulut:

Bu durum sadece bu sene değil son üc sezon ihracatçının en önemli sıkıntısıdır. Kota ve ihracat vergisi uygulamaları tarım ihracatını olumsuz etkilemiştir.

ihracat 2 300x225 Ukrayna tarımı ve yatırım imkanları hakkında özel söyleşi (2. Bölüm)Hatırlayacağınız gibi geçen sene dünya genelindeki kuraklık sebebi ile rekolteler bazı bölgelerde dibe vurmuştu.

Ukrayna’da rekolte normal seviyede olmasına rağmen bazı hassas dengeler sebebi ile buğday, arpa, mısır gibi temel tahıl ürünleri ihracatına önce yasak, sonra da kota uygulaması getirilmişti. Bu dönemde sektörden bir çok ihracatçi ve aracı firma silinirken kalan firmalar da ağır darbeler almışlardı.

Bu yıl ise hükümet buğday ihracatında %9, arpada %14 ve mısırda %12 ihracat vergisi ve asgari ihracat fiyatı uygulamasını koydu. Yüksek rekolte sonrasında şişen iç stoklar ve düşük dış talep sebebi ile geçtiğimiz günlerde buğday ve mısırdaki vergi kaldırıldı.

Ancak, vergi uygulamasının sonucunda ortaya çıkan FOB fiyat sebebi ile Ukrayna dış piyasalarda oldukca pazar payı kayberken ülke hem önemli bir gelirden oldu, hemde sektörde faaliyet gösteren ihracatçılar ve üreticiler olumsuz etkilendiler. Örneğin sezon başnda 300 $ FOB fiyat ile buğday satma imkanı olan Ukrayna, içinde bulunduğumuz günlerde 250 $’a müşteri bulmakta sıkıntı çekmektedir.

F. Serkan Bağ

Tarım ihracatçısının KDV iadesi sorunu ne aşamada? Bu sorun sizleri yakından ilgilendiriyor olmalı.

Ali Bulut:

Son bir yıl içerisinde bir kaç defa ilgili kanun değişmiş ve iyileştirmeler yapılmış olsa dahi uygulamada maalesef olumlu bir ilerleme kaydedilmedi.

Üretici ile ihracatçı firma arasındaki ticari zincirde vergi kaçaklarıni önlemek, kayıtdışı ekonomiyi azaltmak amacı ile çıkarılan yeni kanun kısmen amacına ulaşti ve araıı firma sayısı azalırken, üreticiler ihracatçıya direkt mal satma imkanı bulmaya başladılar.

Ancak, KDV iadelerinin firma hesaplarına aktarılması konusunda uzun resmi prosedürler eskisi gibi devam etmekte.

Rekabet sebebi ile son yıllarda maliyet fiyatı üzerine kar konulmadan sadece KDV iadesine calışan, finansman imkanları sınırlı  küçük ve orta ölçekli ihracatçı firmalar bu gecikmelerden ve kesintilerden olumsuz etkilenmekte ve rekabet şanslarını kaybederek piyasadan silinmektedirler. İhracatta büyük fırmalar ayakta kalmaktalar ve sınırlı sayıda firma faaliyetlerini devam ettirmektedir.

F.Serkan Bağ

Ukrayna’nın özellikle buğdaya getirdiği ihracat kotaları küçük ihracatçıyı zor durumda bırakıyor. Uluslararası toplumun baskılarına rağmen kota rahatlatılmıyor. Ukrayna’nın bu politikasını neye bağlıyorsunuz? Rusya ile paralel olarak hayata geçirildiği gözlenen ihracat kotası politik bir araç olarak kullanılıyor olabilir mi?

Ali Bulut:

Bahsettiğiniz gibi bu durum politik bir araçmıdır konusunda yorum yapamıyorum. Bir mühendis olarak durumu sadece rakamlarla özetlemek istiyorum :

Geçen sene rekolte 42 milyon ton iken ihracat 14 milyon ton olarak gerçekleşmiş ve bunun 5,4 milyon tonunu buğday, 2,5 milyon tonunu arpa ve 5,9 milyon tonunu mısır oluşturmuştu.

bugday112233 300x200 Ukrayna tarımı ve yatırım imkanları hakkında özel söyleşi (2. Bölüm)Bu yıl rekolte 54 milyon ton. Su ana kadar toplam 6 milyon ton  ihracat yapılmısken bunun 2 milyon tonunu bugday, 1,8 milyon tonunu arpa ve 2 milyon tonunu mısır oluşturmakta.

İhracat sezonunu yarıladığımızı göz onune alınır ve mevcut  ihracat rejiminde bir değişiklik yapılmaz ise, bu yılki ihracatın geçen seneki rakamlara yakın olacağını söyleyebiliriz.

Rekolteler ve iç piyasa talepleri dikkate alınarak geçen sene ihracat potansiyeli 20 milyon ton olan Ukrayna’nin bu yılki potansiyeli 27 milyon tom civarında.

Rusya’nin bu yeni sezonda şu ana kadar 20 milyon ton ihracat yaptığını ve piyasaların düşüş egiliminde olduğunu da hatırlatarak ortaya çıkan bu özet tablodan Ukrayna’nın olumlu sonuçlar elde ettiğini söyleyemeyiz.

Kota uygulamasının olduğu geçen sene Ukrayna buğday ihracatının %55’inin sadece tek bir firma tarafindan yapılmış olmasi tahmin ediyorum bazı konuları yorumlamamıza yardımcı olacaktır.

Önümüzdeki dünya savaşlarının su ve gıda paylaşımı sebebi ile çıkacağı görüşüme katılmakla beraber ellerinde bu stratejik kaynakları bulunduran ülkelerin bunları politik bir amaç için kullanmaları ise gayet tabiki mümkündür.

(21 Kasim 2011)

2. Bölümün sonu

3.Bölüm : https://bulutali.wordpress.com/2013/11/13/ukrayna-tarimi-ve-yatirim-imkanlari-hakkinda-ozel-soylesi-3-bolum/

(Kaynak : http://ukrturk.net/ikinci-bolum/ )

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

w

Connecting to %s