Kırım Olaylarının Etkisinde Ukrayna’da Tarımın Güncel Durumu

Kırım’daki olaylar ve Rusya ile olan gerilim sebebi ile son günlerde dünyanın gözü Ukrayna’nın üzerinde. Dünyanın önemli tahıl ve yağlı tohumlar üreticisi ve ihracatçısı olan Ukrayna’nın dünya gıda piyasaları üzerinde büyük etkisi bulunmaktadır. Geçtiğimiz günlerde uluslararası piyasalardaki yukarıya doğru hareketlilikte bunun göstergesi oldu. 60 milyon ton rekoltesi ile dünyanın en büyük 3.mısır ve 6.buğday ihracatçısı olan Ukrayna’da tarım sektöründe güncel durum nedir ve bu olaylar rakamlara nasıl yansıdı?

Ukraine_Wheat_Web_Area_Map[1]Bölgede hava şartları ekim için gayet uygun seyretmesine rağmen çiftçinin ekim işlemi için parasını harcamama ve bekleme eğilimi krizin ilk günlerinde öne çıktı. Endişe bugünlerde kısmen azalmış olsa dahi bu yıl ekilecek arazi miktarında düşüş olacağı tahmin ediliyor. Bu etki ilerleyen günlerde tarlalarda verimi arttırıcı ve yatırım gerektiren çalışmalarada olumsuz yansıyacak gibi. Geçen sene bugünlerde Kırım’da yazlık ekimi tamamlanan arazilerin toplama oranı %75 seviyesine ulaşmışken bu yıl %40 civarında kaldı. Bu durumun Ukrayna’nın tahıl rekoltesine ve ihracatına olumsuz yansıyacağı beklentisi özellikle ABD ve dünya borsalarında etkisini geçtiğimiz günlerde gösterdi. Ancak, gerçekte ise durum şimdilik ABD borsalarının piyasalara yansıttığı kadar vahim değil. Çünkü tüm bu politik gerginliğe ve istikrarsızlığa rağmen yazlık ekim işlemi Kırım’da son beş yıl ortalamasının ilerisinde devam etmektedir.

Bu noktada Kırım’ın tarım potansiyelinin Ukrayna tarımı içindeki yerinden kısaca bahsetmek gerekiyor. 2013 sezonunda Kırım’da 790 bin ton tahıl hasatı yapıldı ki bu rakam Ukrayna rekoltesinin %2’sinin altında bir rakama denk gelmekte ve son beş yıldır bu oran %2’nin üzerine çıkmamıştır. Sezona bağlı olmak üzere Kırım limanlarından yapılan tahıl yüklemeleri Ukrayna toplamının %5 ile10’u arasında değişmektedir. Krizin başladığı günden beri gemi trafiği Odesa’da yoğunlaştı. Mart ayı içerisinde sadece iki gemi Kırım limanlarından (Sivastopol ve Kerç) dolu olarak ayrıldı.

Bu yıl ülkenin tarım ürünleri rekoltesini Kırım’da ekilen arazi miktarındaki düşüşten ziyade ilerleyen günlerde Ukrayna genelinde çiftçilerin bu olaylardan nasıl etkilenecekleri ve buna bağlı olarak çiftçilerin finansman güçleri ve ekim planlarındaki değişiklikler etkileyecektir.

Bu yıl toplamda 18,5 milyon hektar arazide yazlık ekim yapılması planlanıyor. Ayçekirdeği ekilecek arazi miktarının %10 civarında düşebileceği ve yerine şeker pancarı başta olmak üzere sanayi bitkilerinin ekileceği tahmin ediliyor.

support_us_foto1326[1]Gayet uygun devam eden hava şartlarına bağlı olarak bugün itibari ile ülke genelinde yazlık ekim işleminin başladığını söylemek mümkün. 14 Mart 2014 tarihine kadar Ukrayna genelinde 435 bin hektar arazide yazlık ekim yapıldı ki bu miktar bu yıl yazlık ekilmesi planlanan arazilerin %15’sine denk gelmektedir (Geçen sene aynı tarihlerde ekili arazi miktarı 510 bin hektardı). Yazlık ekili arazilerin 24 bin hektarını buğday, 18 bin hektarını arpa, 24 bin hektarını çavdar, 23 bin hektarını yulaf ve 46 bin hektarınıda bezelye oluşturmaktadır. Ekili arazilerin coğrafik dağılımı ise şu ana kadar şöyle şekillendi:  politik durumu belli olmayan Kırım’da 75 bin, Herson’da 106 bin, Nikolaev’de 88 bin, Zaporoje’de 99 bin ve diğer bölgelerde de 67 bin hektar. Kışlık buğday ekili arazilerin toplamı bu sezon 5,8 milyon hektar ki bu rakam tahminlerin %75’ini oluşturmaktadır.

Ortalamaların üzerinde sıcak seyreden hava durumuna bağlı olarak buğday, arpa gibi kışlık ekinlerin bitki gelişimi özellikle Güney Ukrayna’da normallerin 15 gün önünde. Özellikle kardeşlenme gayet iyi ve genel itibari ile kışlık ekinler yüksek oranda iyi durumda. Sap ve bitki canlılık oranları %95 seviyelerinde. Çavdarın durumu geçen senelere göre daha iyi durumda.

Diğer tahıl ürünlerinde olduğu gibi yağlı tohumlardan kışlık ekimi yapılmış olan kanolada da ekinlerin durumu ülke genelinde %85 gibi yüksek oranla iyi durumda. Kışlık kanola ekimi yapılan arazilerin toplamı 835 bin hektar olup tahminlerin %88’ini oluşturmaktadır. İlerleyen günlerde ayçekirdeği başta olmak üzere diğer yağlı tohumların ekimine başlanacak.

Kırım krizinin tepe yaptığı geçtiğimiz haftalarda iç piyasada tahıl fiyatlarıda zirvedeydi. Geçen hafta grivnanın bir miktar değer kazanması çiftçiye moral oldu ve ekim işlemini hızlandırdı. Değirmenik buğday fiyatlarının bu son olaylardan dolayı iç piyasada çok fazla etkilendiğini söylemek mümkün değil. Un fiyatları geçen hafta kısmen yükselerek iç piyasada bölgeye bağlı olarak 300-325 $/ton seviyelerine ulaştı.

Ukrayna orijinli tahılların güncel fiyatlarını sitemdeki https://bulutali.com/tahil_fiyatlari/ sayfamdan takip edebilirsiniz.

Mart ayının ilk onbir gününde Ukrayna limanlarından toplam 640 bin ton tahıl ihracatı gerçekleşti. Bu miktarın 631 bin tonunu Tunus, AB ülkeleri ve Güney Kore’ye mısır, 5 bin tonunu Libya’ya buğday ve kalanınıda diğer ürünlerin ihracatı oluşturdu. Yakın zamanda da 100 bin ton buğday ve 750 bin ton  mısır ihraç edilmek üzere liman ve yakın depolarda stoklanmış durumda.

U6as[1]Geçen yıl ayçekirdeği rekoltesi rekor kırmasına rağmen ihracat son dokuz yılın altında seyretmekte. Açıklanan son istatistiklere göre Eylül-Şubat döneminde 22 bin ton çekirdek ihraç edilirken geçen sene bu rakam 100 bin ton idi. Bu düşüşte ülkedeki karışıklığın etkisi olmakla beraber ana etken ayçekirdeğinin iç piyasada işlenmesinin, yağ ve küspe olarak ihraç edilmesinin daha cazip olmasıdır. Son bir haftadır ayçiçeği yağı fiyatlarıda ülkedeki olaylara tepki vererek son altı aydır ilk kez 930 $/ton’un üzerine çıktı. Bu fiyat artışında Malezya’da palm yağı stoklarının azalmasınında kısmen etkisi görülüyor. Ancak, hafta sonunda fiyatlar bir miktar düşüş gösterdi ve nisan ayı yüklemeleri için 910 $/ton rakamı telaffuz edilmeye başlandı. Olaylara rağmen Ukrayna ayçiçeği yağına dünyadan olan talep aynı seviyelerini korumaktadır.

Mart ayının ilk yarısında toplamda 170 bin ton ayçiçeği yağı Çin, Hindistan, AB ve Türkiye’ye ihraç edilirken geçen sene aynı dönemde bu rakam 110 bin ton idi. Ayçekirdeği küspesi (AB ve Fas’a) 72 bin ton (geçen sene 59 bin ton), soya 55 bin ton (Türkiye, AB ve Mısır’a) (77 bin ton) ve 5 bin ton kanola ihraç edildi. Yakın zamanda ihraç edilmek üzere 180 bin ton ayçiçeği yağı, 35 bin ton küspe, 10 bin ton soya yağı ve 100 bin ton soya bugünlerde liman depolarında stoklandı veya limanlara doğru nakledilmektedir.

Ali Bulut

15.03.2014 Kherson / Ukrayna

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s