Ukrayna’da Karlı Bir Tarımsal Üretim : Balkabağı ve Çekirdeği

Ukrayna, yağlı tohumlar ve tahıl ülkesi olarak bilinmekte. Ancak, son yıllarda sıradan tahıl ürünleri tarımında kar marjlarının düşmesi çiftçileri alternatif ürün arayışına yönlendirdi. Bu kapsamda bakliyat, baharat, yemlik ürünlerin tarımı hızla gelişirken balkabağıda bu ürünler arasında yer almaya başladı.

Dünya balkabağı tarımında ve rekoltesinde Çin, Rusya ve ABD lider durumda.

Ukrayna’da Karlı Bir Tarımsal Üretim : Balkabağı ve Çekirdeği

Ukrayna’da Karlı Bir Tarımsal Üretim : Balkabağı ve Çekirdeği

Son 5 yıldır Avrupa’da kabak çekirdeği yağının popülerliliği, kullanımı hızla artarken çekirdeğine olan talep de istikrarını koruyor. Ukrayna’da balkabağı öncelikle kuruyemişlik çekirdeği için yetiştirilen bir ürün olmakla beraber dünyada kabak çekirdeği yağına olan talebin hızla artması ile balkabağı çeşitleri ve rekolteside arttı. Dünyada ve özellikle Avrupa’daki talep patlamasının yaşandığı bu dönemde Ukraynalı çiftçiler zaman kaybetmeden balkabağı tarımına girmeli ve ürünlerini Avrupa’ya satmalılar.

Elimde resmi bir rakam olmamasına rağmen gözlemlerime dayanarak Ukrayna genelinde 30 – 35 bin hektar civarında balkabağı ekildiğini söyleyebilirim.

Bu sezon şu ana kadar Türkiye’ye yaklaşık 200 TIR (5000 ton civarında) ve AB’ne 170 TIR (4000 ton civarında) kabak çekirdeği ihracatı yapıldı.

bal-kabagi-cekirdegi-Custom-_08bbdaa2-5268-4cd9-9cc3-5db48b6d6cc9[1]

İç piyasada yağlık kabak çekirdeği fiyatının 1000 $’ı geçmesi, kuruyemişlik çekirdeğinin ise 2000 $’a yaklaşması üzerine çiftçinin balkabağı tarımına ilgisi artarken bu güncel fiyatlar, doğru teknoloji, doğru tarım ve yeterli finansman ile Ukrayna’da balkabağı tarımı kendi kendini bir yılda amorti eden bir ticaret haline geldi. Özellikle fiyatı ve karlılığı düşen patatese alternatif ürün arayışı içinde olan Ukraynalı çiftçiler geniş arazilerinde balkabağına yöneldiler.

Bugün itibari ile kabuksuz balkabağı çekirdeği fiyatı Ukrayna iç piyasasında 70 – 75 Grivna/ton (2,5 $/kg) civarında.

Balkabağı tarımı ve teknolojisi ülke genelinde çok iyi bilinmediği ve henüz yaygın olmadığı Ukrayna’da balkabağı rekoltesi 400 bin ton civarında. Ağırlıklı olarak ülkenin güneyinde balkabağı tarımı yapılmakta.

Hasatı (toplanması), işlemesi, kurutması kısa sürede ve hızlı yapılması gereken balkabağı tarımında makina – ekipmana, mekanizasyona ihtiyaç duyulmaktadır. Bu sebeple, ülkede bugüne kadar balkabağı tarımı ağırlıklı olarak teknolojik yatırım imkanı olan az sayıdaki büyük holding ve firma tarafından fazla olmayan miktarda ve ayrıca küçük çiftçiler tarafından küçük arazilerde iş gücü ile yapılıyor.

Безымянный

Landfort Holding bünyesindeki Pridonetskoe Ltd. şirketi “Sirovolzhsky” çeşidi ile Ukrayna’da balkabağı modern tarımında ve çekirdeği ticaretinde öne çıkmakta. Firmanın üretim maliyeti 10 – 13 bin UAH civarında. Hale hazırda kabuklu çekirdeğin kilosunu 1,3 $/kg satıyorlar. Ancak, hasat dönemi ve sezon sonu arasındaki dönemde spekülatif fiyat dalgalanmaları firmanın en büyük sorunu. Mekanizasyon imkanı olmayan küçük çiftçiler işgücü ile işleme yaptıkları için üretim maliyetleri bu rakamın çok üzerinde.

Ülke şartlarında karlı bir tarım operasyonu yapılabilmesi için 1 hektar araziden ortalama 1 ton’a yakın kabakçekirdeği elde edilmesi gerekiyor. Hibrid tohum kullanılması durumunda ise ortalama verim 1,5 ton/ha olabilmekte. Devlet istatistik verilerine göre ülke genelinde sulu tarımda balkabağı ortalama verimi 40 ton/ha, susuz tarımda ise verim 25 – 30 ton/ha olmakta.  Kayıtdışı ekonominin yaygın olduğu ülkede bu resmi rakamlar ile fiili rakamlar arasında fark gözlemlenmekte. Bir balkabağının ağırlığının yaklaşık %2’si tohumdur. Bu durumda sulu tarımda bir hektardan 800 kg balkabağı çekirdeği elde ediliyor (ki fiili rakamlar resmi rakamlar 1 – 1,4 ton/hektar civarında).

Tarımsal üretim, temizlik, yıkama, kurutma, ayırma ve kalibrasyonda dahil olmak üzere modern bir üretimde maliyet hektar başına 350-400 $ ‘dır. Bir hattın işletilmesi için yaklaşık 10 personel gerekmektedir.

Balkabağı tarımını ve çekirdeğin toptan pazarlaması dahil kabak çekirdeği ticareti yapan bir işletmede net kar marjı dolar bazında %30-35 civarında ki bu yatırım 1 sezonda kendi kendini amorti edebilmekte. Bu rakamlardan dolayı artık ülkede birçok yatırımcının ilgisini çekmekte.

depositphotos_108124934-stock-illustration-gardening-work-farming-infographic-pumpkin[1]

Çekirdek üretiminin artmasına paralel Ukrayna’da kabakçekirdeği yağı üretimide hızla artmakta. Harkov kökenli Kasan Ltd. tıbbi ve sağlıklı beslenme amaçlı 20 çeşit bitkisel yağ üretimi yapmakta ki kabakçekirdeği yağı üretimlerinin %17’sini oluşturmakta. Hammadde alımında çok seçici davranan firma Ukrayna’da yetişen balkabağı çeşitlerinin ve hammadde kalitesinin ihtiyaçlarına cevap verdiğini belirtiyor. Gıda amaçlı, zengin içerikli kaliteli bir yağ üretimi için dört farklı kabak çekirdeği çeşitini karıştırmaktalar. Yağ üretiminde genelde 3 Ukrayna kabak çeşidi (Sirovoljka, Ukrayna Mix ve 100 pound) ile Bulgar Lady Nail çeşitlerini karıştırmaktalar. Firmanın toptan yağ satışları minimum 7 kg’lık partiler halinde. Sipariş üzerine üretim yaptıkları için stok malları bulunmuyor. 3c75d9f5bd65b687060d65c94cd46ebbFirmanın daha yüksek üretim kapasiteleri bulunmasına rağmen sezon haricinde yeteri kadar çekirdek bulamadıkları ve sermaye eksikliği sebebiyle stok yapamadıkları için tam kapasite ile çalışma imkanları yok. Son birkaç yıl öncesine kadar ağırlıklı olarak Rusya piyasasına çalışıyorlardı. Bu pazarın kapanması ile beraber Avrupa’ya yöneldiler ancak finansman eksikliği ve AB mevzuatları ve evrak bazında standartları yakalayamadıkları için pazarlama sıkıntısı çekmekteler.

kabakyag

Kabak çekirdeğinde %25-30 oranında yağ elde edilmekte. Ukrayna yağlık balkabak çeşitlerinin verimi 40 – 70 ton/ha ve kuru bazda çekirdek verimleri ise ortala 500 kg/ha civarında. Bu çeşitlerin tohum ve bakım diğer tarımsal maliyetleri daha ucuz. Bulgar Lady Nail çeşiti ise 1 – 1,8 ton/ha çekirdek veriyor. Yağ üretiminden artan küspesi ise genelde diyet ve gıda takviyelerinde, şekerleme ve makarna üretiminde kullanılmakta.

Kabuksuz kabak çekirdeği piyasası dar ve zor bir pazar olmasına rağmen kar marjı yüksek. Dünyadaki yıllık kabak çekirdeği içi üretimi 170 bin ton ki bunun yarısını Çin gerçekleştirmekte. Ancak, Çinlilerin kaliteli, başarılı bir üretim yaptıklarını söylemek mümkün değil.

hulled-pumpkin-seeds[1]

Bugün Ukrayna süpermarketlerinde satılan Çin malı kabuksuz kabak çekirdeği içi küçük boyutları, soluk yeşil rengi ve düşük kimyasal analiz değerleri sebebiyle Avrupa pazarında rağbet görmemekte. Bilindiği üzere Almanya başta olmak üzere ekmek yapımında bu tür ürünler kullanılmakta. Finansman imkanı olan Ukraynalı firmaların Avrupa piyasasındaki bu boşluğu doldurabilirler ki Ukraynalı GoldenKern Ltd. firması 10 yıldır kabuksuz balkabağı çekirdeği piyasasında.

Avusturya’da Steiermark bölgesinde sınırlı miktarda arazide balkabağı tarımı yapılmakta, her yıl sadece 25 bin hektar. Bu miktarda ekim ülkenin kabakçekirdeği yağı ihtiyacı için gerekli hammaddeyi karşılamamakta. Bu sebeple, komşu Macaristan ve Hersek başta olmak üzere balkabağı ekimi yapılabilecek uygun coğrafyalarda arazi arayışı var. Rusya’da Mayak Ltd. kabuksuz çekirdek cinslerinin ekimini denedi. Ancak, başarılı sonuçlar alamadı. Ukrayna, bugünlerde Avrupalı firmaların sözleşmeli kabuksuz balkabağı çekirdeği tarımı yaptırmayı istediği ülkelerin başında geliyor.

Hlyaysdorfer, 40 yıldır Ukrayna’da kuraklık veya yetersiz güneş gibi sıradışı hava şartlarında dahi başarı ile yetiştirilen bir balkabağı çeşidi. Kabuksuz balkabağın çekirdeği veren bu çeşitin çekirdek verimi 1 ton/ha. Hibrid çeşitlere göre çekirdek verimi 0,5 ton/ha olsa dahi çakirdeğin gıda analiz sonuçları insan sağlığı için daha bol ve faydalı içerikte ve tercih edilen bir çeşit.

5-2[1]

Kabuksuz çekirdek veren balkabağı tarımı diğer cinslerin tarımından çokta farklı değil. Önemli olan hasat zamanında çekirdeğin etrafındaki yeşil zar tabakasına zarar vermeden çekirdeği kabaktan uzaklaştırmak ve sonraki işlemlere tabii tutmak. Böyle bir hasat makinesinin maliyeti yaklaşık 130 bin Euro. Bu hasat makinesinenin karlı bir yatırım olabilmesi ve kısa sürede kendi kendini amorti etmesi için ortalama 400 hektar arazide balkabağı ekimi veya biçimi yapılmalı. Kabuksuz kaliteli çekirdeğin fiyatınnın 2000 Euro/ton, hektardan 0,5 ton (düşük rakam alınmıştır) kuru bazda çekirdek alındığı hesaplanır ise 400 hektar arazide bu makine kendisini bir senede amorti etmiş oluyor. Hasat sonrası yıkama, kurutma, eleme, kalibrasyon gibi işlemlerde dahil olmak üzere ithal tam otomatik modern bir kabuksuz çekirdek veren balkağı tarımı ve işlemesi için ortalama 1000 Euro/ha civarında bir yatırım yapılması gerekiyor. Avusturyalı firmaların sözleşmeli tarım için verdikleri kabuksuz çekirdekli balkabağı çeşitlerinin tohum fiyatı 20 Euro/kg civarında ve iç piyasa ürün alımında KDV dahil 500 Euro/ton fiyatla alım garantisi veriyorlar.
kabuksuz

Ekipman olmadan, sadece el işçiliği ile 10 dönümde ekimi yapılan kabuksuz çekirdek veren balkabağı tarımı dahi Ukraynalı köylüler için cazip bir tarım. Küçük çiftçilerin kabak atıklarını havyam yemi olarak satıp 5 bin $/ha civarında ek gelir elde edebileceğinide unutmamak gerek. Ukrayna’da Kherson vilayetine bağlı Kahovka şehrinde bir fabrika kabak toplama ve işleme üzerine küçük çiftçilere hitap eden küçük makine – ekipmanların deneme üretimine başladı. Bu ürünlerin fiyatları 6 bin dolardan başlıyor.

Ukrayna’da halehazırda tarım faaliyetinde bulunan firmalar için kabuksuz çekirdek veren balkabaği risk yönetiminde ve ürün çeşitlendirilmesinde mutlaka gözününde bulundurulması gereken bir ürün. Arazi miktarı, emek, sermaye dengeleri göz önüne alındığında özellikle patates, elma ve çilek üreten küçük çiftçiler balkabağını artık alternatif bir ürün olarak görüyorlar. Balkabağının gübre ve aşırı sulamaya ihtiyaç duymaması Ukrayna toprakları için bu ürünü daha cazip hale getiriyor.

Dünya rekoltesine bağlı olarak diğer tüm ziraii ürünlerede olduğu gibi fiyatlar zaman zaman düşebiliyor. Ancak, yıllık ortalamalar göstermiştir ki yedi yıllık periodlar temel alındığında balkabağı tarımının karlılığı giderek artmakta. Ukrayna’da mutlaka yapılması gereken bu karlı zirai faaliyet için önemli olan detay mekanizasyon, finansman ve minimum 200 – 300 hektar civarında arazinin gerekliliği.

http://www.bulutali.com https://www.facebook.com/AliBulut23 https://twitter.com/AlBlt

Not : M. Ovçarenko’nun yazılarından faydalanılmıştır.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

w

Connecting to %s